19 december 2012 - Projectmanagers zien graag hun team groeien: een betere samenwerking, effectieve communicatie, betere prestaties. Maar ook persoonlijke groei helpt daarbij. Ik heb in het verleden als beginnend projectmanager meegekregen dat het werk bestaat uit straffen en belonen. Mij was aanvankelijk nog niet duidelijk onder welke omstandigheden ik me het beste van welke middelen kon bedienen. Wat ik wel wist is dat psychologen het erover eens waren dat alleen positieve stimuli positieve effecten sorteren. Desondanks kreeg ik van seniors te horen dat straffen evenzeer effectief is.

 

Meest aansprekend, nu ik het hier toch over heb, is dat wat Daniel Kanman, Nobelprijswinnaar Economie, hierover schrijft in zijn boek Ons Feilbare Denken. Het verschijnsel regressie naar het gemiddelde en de lerende mens is een van zijn thema’s. Exemplarisch is het volgende voorval:

 

Kahneman werd ingeschakeld voor psychologisch advies aan opleidingsinstructeurs van de Israëlische luchtmacht. Een van de meest ervaren instructeurs was er van overtuigd dat de theorie dat alleen belonen helpt voor positieve leereffecten misplaatst is, voor zover van toepassingen op zijn cadetten. Belonen werkt niet! Straffen echter wel! Situaties waarin hij bepaalde prestaties loofde werden opgevolgd door teleurstellende prestaties, terwijl bestraffende woorden vaak tot betere prestaties leidden. Kahneman liet hem weten dat hier sprake is van regressie naar het gemiddelde: de willekeurige schommelingen van prestaties tenderen in de loop van tijd naar een gemiddelde. De cadetten die hij loofde omdat ze goed presteerden hadden gewoon geluk. Ze presteerden bovengemiddeld, maar de kans op herhaling was klein. De instructeur kafferde cadetten uit als ze slecht presteerden. Ze zaten onder hun gemiddelde prestatieniveau, zodat ze de volgende keer wel beter moesten presteren. De instructeurs hebben hiervan geleerd en hebben met deze wijze raad betere leerprestaties van hun cadetten bereikt.

 

Ogenschijnlijk lijkt straffen dus te lonen en belonen juist niet! Echter, het is wel verklaarbaar. Dient hierbij wel opgemerkt te worden dat het wenselijk is dat het gemiddeld prestatieniveau in leersituaties natuurlijk wel in tijd stijgende is.

 

Door schade en schande leerde ikzelf dat zowel straffen als belonen werkt, maar dan wel in de juiste verhouding. Als een project er florissant voor staat is het blijven aanmoedigen en belonen de juiste actie. Als dat niet zo is kun je toch maar beter blijven aanmoedigen en is, als het nodig is, een reprimande op z’n plaats. Maar wel gedoseerd! Straffen alleen maar om te laten zien wie er in charge is, werkt niet! Omdat te laten zien kun je jezelf beter van andere middelen bedienen. Veelvuldig straffen werkt op den duur averechts. De projectleden keren zich dan tegen je.

 

Bron: Daniel Kahneman (2011), Ons feilbare denken, Business Contact, Amsterdam/Antwerpen

 

Harry Wiggers

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen