22 januari 2013 - Als projectmanager neem je regelmatig besluiten. Hopelijk weloverwogen. Soms neem je ze in je eentje, maar je kunt ook in overlegsituaties komen waar het een wikken en wegen is van belangen en waar inzichten worden uitgewisseld. Mocht je deze faciliteren en er moeten uiteindelijke knopen door worden gehakt, dan is het niet onverstandig om, met het oog op draagvlak, de democratische principes toe te passen. Het zou natuurlijk mooi zijn als er unanimiteit is. Maar als dat er niet is, pas dan op! Er is ook een minderheid.

 

Deep Democracy

In Zuid-Afrika is na de omwenteling, nadat de zwarte bevolking het heft in eigen hand heeft genomen (ANC, Nelson Mandela), een groot bestuursvacuüm ontstaan. Men wil het land op democratische wijze besturen, maar de bevolking, die altijd onderdrukt is geweest, weet niet goed om te gaan met de verworven vrijheden. Daarnaast speelt natuurlijk ook nog de aidsproblematiek, die dringend om oplossingen vraagt, een rol. Er is een nieuwe beweging die op politiek, sociaal en economisch terrein samenwerkt aan een betere bestuurbaarheid en daarmee aan een betere toekomst voor het land. Ze baseren zich op het principe van Deep Democracy, waarmee ze ook de onderste lagen van de maatschappij in beweging willen krijgen. Myrna Lewis is een van de aanhangers van deze beweging. In haar boek: “Inside the No”, met in het voorwoord Nobelprijswinnaar Desmond Tutu, legt ze uit hoe ze die betrokkenheid, als inwoner van Zuid-Afrika, wil bereiken.

 

I Am Not A Terrorist 3739688599 s

 

Terrorist line

Op de eerste plaats wil ze duidelijk maken dat er bij democratische besluitvorming de medebeslissers zich niet altijd zo gedragen als gewenst. Onder hen zitten mensen die altijd al niet luisterden, onverzettelijk zijn, onder alle omstandigheden principieel tegen zijn of zich niet gehoord voelen. Er ontstaat dan een proces van vervreemding die terrorist line wordt genoemd. Het proces is heel herkenbaar en verloopt in 8 fasen (van kwaad tot erger):

 

1. Sarcastische grappen en schampere opmerkingen maken. 2. Een stroom van verontschuldigingen hebben. 3. Roddelen. 4. Lobbyen (georganiseerde tegenstand). 5. Communicatiestilte. 6. Vertragingstactiek toepassen. 7. Afhaken. 8. Oorlog en afscheiding.

 

Hoe verder het proces zich doorzet, hoe moeilijker het is om terug te komen in de gezonde situatie van overleg. Als jezelf het besluitvormingsproces faciliteert is het zaak om, mocht je dit herkennen, zo vroeg mogelijk in te grijpen. Dus in de eerste fase direct de sarcastische grappen en schampere opmerkingen de kop in drukken.

 

De aanpak

Om betrokkenheid te krijgen en vast te houden van alle deelnemers zijn volgens Lewis een viertal stappen vereist (de vijfde stap is optioneel):

 

1. Zorg er voor dat iedereen z’n zegje mag doen.

In het proces is wordt ruimte gemaakt voor opvattingen, twijfels, emoties en motivatie. Openheid binnen de groep is essentieel.

 

2. Creëer veiligheid en ga op zoek naar de “nee”.

Ga niet direct mee met de mainstream. Moedig afwijkende, alternatieve, gezichtpunten aan. Ze noemt dit ”hunting the no”. Alle deelnemers moeten zich veilig kunnen voelen. Hun schaamte en afwijzing voorbij.

 

3. Zorg dat zoveel mogelijk voor een evenwichtige rollenverdeling.

Iedereen heeft in overleg altijd een favoriete rol. Het gaat hier om archetypes. De een wil graag het proces bewaken, de ander wil juist graag sociaal zijn of analyseren.

 

4. Betrek ook de wijsheid van de minderheid bij meerderheidsstandpunten.

De eerste drie stappen wijken meestal niet af van de meeste democratische besluit-vormingsprocessen. Deze stap echter wel. Het gaat bij deze stap om wat de minderheid nodig heeft om alsnog mee te gaan met de meerderheid. Laat de meerderheid zien dat de minderheid niet zomaar het stilzwijgen kan worden opgelegd en dat het minderheids-standpunt niet triviaal is. Dus de vraag aan de minderheid: “Wat is er nodig om jullie mee te krijgen?” is heel legitiem. Er is geen fout antwoord mogelijk. De vraag is ook niet bedoeld om het leed van de verliezers te verzachten. Evenzeer is het niet de bedoeling om afbreuk te doen aan de samenwerking.

 

5. Voorkom cyling (optioneel).

Deze stap dien je te nemen als zich herhaalde processen voordoen. De herhaling zit hem in het telkens maar weer blijven steken bij hetzelfde probleem of het vertonen van hetzelfde gedrag of de dynamiek in de groep, die doelloos is. Bijeenkomst na bijeenkomst wordt georganiseerd. Echter zonder enig vooruitgang. Vaak is het minderheid die onverzettelijk blijft. De ergernissen nemen toe en de terrorist line wordt gevolgd. Een rationele oplossing is niet voorhanden. Het hanteren van de weerberichttechniek kan soelaas bieden. De groep wordt een spiegel voor gehouden: Zo is het gegaan. Hier staan we! En hoe komen we hieruit? Pas als iedereen duidelijk wordt dat er sprake is van cycling is er een uitweg. (De deelnemers zijn vaak zo gepassioneerd over hun eigen positie en standpunt dat men zich niet bewust is van het bestaan van andermans standpunt, mening of emotie). Wacht nog even nadat het weerbericht is uitgebracht. Meestal is er wel iemand uit die groep die de draad weer oppakt.

 

Zo zie je maar weer: er is altijd een uitweg!

 

Niet alleen in Zuid-Afrika maar ook nu in de VS houdt men zich bezig met de principes van Deep Democray. Deep Democracy maakt deel uit van menig managementopleiding in de VS.

 

Het boek bevat nog vele nuttige tips en technieken.

 

Harry Wiggers.

_________________ 

Literatuur: Lewis, Myrna “Inside the No”, eigen uitgave, 2008.

 

Reacties  

 
# Chong 11-03-2018 15:49
Thanks for finally talking about >Besluiten met draagvlak: Deep Democracy!
 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen