29 augustus 2013 - Als manager ontkom je niet aan stressvolle situaties. Dat geldt in toenemende mate ook voor medewerkers. In veel functiebeschrijvingen / -eisen - en dan vooral voor die van managers - komt de term stressbestendig voor. Bij bepaalde functies horen nu eenmaal bedreigende situaties of zijn er omstandigheden waarbij faalangst toeslaat. Dat hoort kennelijk bij de uitdagingen die worden aangegaan. Maar wat is stress nu eigenlijk? En hoe kunnen we hier het beste mee omgaan?

 

stress head 5397010770 s

 

Wat is stress?

Bedreigende situaties wekken vaak angst op. Angst om af te gaan of om gezichtsverlies op te lopen. Vaak is er (nog) niet zoveel aan de hand maar reageren we overdreven. Psychologen spreken van mobilisatie van energie.  In z'n algemeenheid spelen frustratie, drukte en tijdsdruk een belangrijke rol. Je zou kunnen zeggen dat het je overkómt. Maar dat is niet altijd waar. Stress komt ook voort uit de hoge eisen die worden gesteld aan het functioneren. Het doet er niet toe door wie of wat. Dus ook niet of jezelf die hoge eisen stelt of dat anderen dat doen.

Hoge eisen leiden tot mobilisatie van het organisme. We spreken van activatie (arousal).

Drie belangrijke punten over activatie:


1. Activatie is nodig om te kunnen presteren;

2. Activatie is vaak ten opzichte van de situatie overdreven, teveel afgestemd op lichamelijke actie, niet zozeer op noodzakelijke psychische activiteit;

3. Activatie is niet erg, zolang er perioden zijn van ontspanning. Maar zo gauw het chronisch wordt ontstaan er problemen. Bij dertig á veertig keer per dag een te hoge bloeddruk, blijft die hoog: herstel treedt niet meer op.

 

 

Chronische activatietoestand leidt tot stresssymptomen zoals: hoofdpijn, rugpijn, spiermoeheid, prikkelbaarheid, gevoel van gespannenheid, angst, hyperventilatie, hartinfarct en maagzweren.

De reacties van stress kunnen optreden in specifieke situaties, namelijk in fysiek bedreigende, in psychisch bedreigende en niet-bedreigende situaties die op een andere manier veeleisend zijn. Zulke reactie, die in verschillende situaties optreedt, zijn a-specifiek. De effecten ervan accumuleren, ongeacht het soort situatie, totdat overbelasting optreedt. De stressreactie wordt op den duur chronisch.

 

 

Gedragstypen

Je kunt je afvragen waarom sommige mensen meer last van overbelasting hebben dan anderen in vergelijkbare omgevingen. In het algemeen zijn situaties (werk, verkeer, thuis) niet stressvol. Stress treedt op als er betekenis aan de situatie wordt gegeven. Als de interpretatie van een situatie bedreigend of uitdagend is leidt dat tot activatie.

Mensen reageren vaak anders op stressvolle situaties. Ze zijn volgens Friedman en Roseman, twee bekende psychologen,  te onderscheiden in twee typen: type A mensen verkeren vaker in de toestand van activatie; type B mensen zijn vaker ontspannen.

Type-A-gedrag laat zich kenmerken door:

 

- Het hebben van veel haast;
- Strijdbaarheid of rivaliteit;
- Ongeduld;
- Het willen regelen van alles en nog wat. Liefst zoveel mogelijk tegelijkertijd;
- Het plegen van roofbouw op het lichaam: veel roken, veel drinken, veel eten en te weinig bewegen.

 

 Bij type-B-gedrag horen de volgende kenmerken:

 

- Geen tijdnood en geduld;
- Ontbreken van vijandigheid;
- Spel spelen om te ontspannen, zonder te willen winnen;
- Ontspanning zonder schuldgevoel.
 
 
Nu zou je kunnen denken dat type-A-gedrag voldoet aan het beeld van een geslaagd manager. Dat is toch de persoon die iets van de grond krijgt en die als voorbeeld voor anderen kan dienen…? Nee! Overactiviteit werkt juist averechts op ieders effectiviteit. Type-B managers bereiken evenveel of meer, met minder schade voor hart- en bloedvaten.
 
 
Stress management

 

Ik kan mezelf nog verschillende situaties herinneren. Zo was ik eens verantwoordelijk voor een groot project op het gebied van softwareontwikkeling. De werkdruk was gemiddeld hoog in het team mede als gevolg van het feit dat er werd gewerkt met nog onbewezen technologie. Nu overkwam het mij dat een zeer gewaardeerd medewerker mij vroeg of hij een halve dag vrijaf mocht hebben voor een afspraak bij de cardioloog. Na wat doorvragen kwam ik erachter dat hij hartritmestoornissen had gehad tijdens zijn werk. Van hem wist ik dat hij kennis en ervaring had die onmisbaar waren voor het project. Hij werd ook vaak als vraagbaak gebruikt omdat hij de enige in het project was met dat kennisniveau. Mij was duidelijk dat ik direct moest handelen. Ik heb hem extra verlof toegekend. Tevens heb ik hem in bescherming genomen door wat minder taken aan hem te koppelen en door afspraken te maken met de rest van het team om hem niet te veel te belasten. Gelukkig eindigde het project succesvol en bleef de kwaal van de medewerker beheersbaar.

 

Enkele tips:

 

1. Stimuleer bij medewerkers, maar vergeet ook niet jezelf, om alert te blijven op signaleren die duiden op overmatige stress. Ga in voorkomende gevallen opzoek naar de oorzaken (stressoren) en neem passende (stressremmende) maatregelen;

 

2. Kijk in de organisatie waar er pijnpunten kunnen zijn. Waar kan stress ontstaan? Hoe vang ik dat op in de organisatie?

 

Kan ik je hierbij helpen? Neem dan met mij contact op!

 
Harry Wiggers,
Quality Upgrade.
 
Bronnen:
- Conferentieverslagen van de Vereniging voor Arbeid & Organisatiepsychologie, 1983.

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen